Ngồi làm việc nhiều giờ, đứng lâu, ít vận động, thừa cân hoặc mang thai có thể khiến đôi chân thường xuyên nặng, mỏi và sưng về cuối ngày. Đây có thể là dấu hiệu gợi ý suy giãn tĩnh mạch chi dưới – một bệnh lý mạn tính phổ biến, ảnh hưởng cả sức khỏe tuần hoàn lẫn thẩm mỹ của đôi chân.

Suy giãn tĩnh mạch không phải lúc nào cũng nguy hiểm ngay lập tức. Tuy nhiên, nếu không được phát hiện và kiểm soát phù hợp, bệnh có thể tiến triển, gây phù chân kéo dài, thay đổi màu da, viêm tĩnh mạch, loét da và ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống.

Suy giãn tĩnh mạch chi dưới là gì?

Tĩnh mạch là hệ mạch máu có nhiệm vụ đưa máu từ các cơ quan trở về tim. Với tĩnh mạch ở chân, máu cần di chuyển ngược chiều trọng lực, nhờ sự phối hợp của van tĩnh mạch và hoạt động co bóp của cơ bắp chân.

Khi thành tĩnh mạch suy yếu hoặc các van bên trong lòng mạch hoạt động không hiệu quả, máu có thể chảy ngược và ứ đọng ở chi dưới. Theo thời gian, tĩnh mạch có thể giãn rộng, nổi ngoằn ngoèo dưới da, gây cảm giác nặng chân, đau mỏi hoặc phù chân. Tình trạng này thường được gọi là suy giãn tĩnh mạch chi dưới.

Bệnh có thể gặp ở cả nam và nữ, nhưng thường gặp hơn ở nữ giới do ảnh hưởng của nội tiết, thai kỳ và một số yếu tố lối sống. Người làm việc văn phòng, nhân viên bán hàng, giáo viên, thợ làm tóc, công nhân đứng máy hoặc tài xế cũng có nguy cơ cao vì phải duy trì một tư thế quá lâu.

Dấu hiệu giãn tĩnh mạch ở chân

Không phải ai bị suy giãn tĩnh mạch cũng có biểu hiện tĩnh mạch nổi rõ ngay từ đầu. Ở giai đoạn sớm, nhiều người chỉ nhận thấy cảm giác khó chịu ở chân và dễ bỏ qua.

Các biểu hiện thường gặp gồm:

• Cảm giác nặng chân, mỏi chân hoặc căng tức chân, rõ hơn vào buổi chiều và sau khi đứng/ngồi lâu.

• Đau âm ỉ, châm chích, nóng rát hoặc tê ran ở cẳng chân.

• Chuột rút về đêm, đặc biệt ở vùng bắp chân.

• Phù nhẹ ở cổ chân, bàn chân hoặc cẳng chân; phù có thể tăng về cuối ngày.

• Tĩnh mạch xanh tím, mao mạch mạng nhện hoặc búi tĩnh mạch nổi ngoằn ngoèo dưới da.

• Ngứa, khô da hoặc sạm màu vùng cẳng chân, cổ chân.

• Da có thể chuyển sẫm đỏ nâu, dễ viêm, trầy loét và khó lành ở giai đoạn bệnh nặng do tuần hoàn tĩnh mạch bị ảnh hưởng.

Các biểu hiện đau chân hoặc phù chân cũng có thể do nguyên nhân khác như bệnh cơ xương khớp, chèn ép thần kinh, bệnh động mạch ngoại biên, bệnh tim hoặc bệnh thận. Do đó, người bệnh không nên tự chẩn đoán chỉ dựa vào hình ảnh tĩnh mạch nổi dưới da.

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ

Suy giãn tĩnh mạch thường hình thành do nhiều yếu tố kết hợp, thay vì chỉ một nguyên nhân đơn lẻ.

Theo ghi nhận lâm sàng từ bài viết tham khảo, số người đến khám vì suy giãn tĩnh mạch ngày càng nhiều; tình trạng ít vận động, ngồi làm việc dài giờ là một trong những yếu tố cần được lưu ý.

Các bài tập đơn giản hỗ trợ tuần hoàn chân

Vận động đều đặn giúp kích hoạt cơ bắp chân, hỗ trợ đưa máu tĩnh mạch trở về tim. Bạn có thể thực hiện một số động tác nhẹ nhàng tại nhà hoặc ngay tại nơi làm việc:

• Nhón gót: Đứng thẳng, từ từ nhón gót rồi hạ xuống; thực hiện 10 lần, nghỉ ngắn và lặp lại 3 hiệp.

• Xoay cổ chân: Ngồi thẳng, duỗi chân về phía trước, xoay cổ chân theo vòng tròn 10 lần mỗi bên; thực hiện 3 hiệp.

• Co – duỗi bàn chân: Khi ngồi, hướng mũi chân lên trên rồi gập xuống dưới liên tục trong 1–2 phút.

• Đi bộ ngắn: Đứng dậy di chuyển hoặc đi bộ vài phút sau mỗi 45–60 phút ngồi làm việc.

• Kê cao chân khi nghỉ: Nằm nghỉ và kê chân cao hơn mặt phẳng tim trong khoảng 10–15 phút, nếu không có chống chỉ định từ bác sĩ.

Những bài tập này có thể hỗ trợ giảm cảm giác nặng và mỏi chân, nhưng không thay thế thăm khám hoặc điều trị chuyên khoa khi bệnh đã tiến triển.

Có nên mang vớ áp lực?

Vớ áp lực y khoa có thể hỗ trợ cải thiện cảm giác nặng chân, phù nhẹ và giúp máu tĩnh mạch lưu thông về tim hiệu quả hơn ở một số người bệnh. Cơ chế của vớ là tạo lực ép theo mức độ giảm dần từ cổ chân lên phía trên chân.

Tuy nhiên, không phải ai cũng nên tự mua và sử dụng vớ áp lực. Loại vớ, chiều dài vớ và mức áp lực cần được lựa chọn theo tình trạng bệnh. Người có bệnh động mạch chi dưới, đái tháo đường kèm tổn thương thần kinh hoặc tuần hoàn ngoại vi kém cần được bác sĩ đánh giá trước khi dùng.

Nên mang vớ vào buổi sáng, trước khi chân bị sưng nhiều; đồng thời duy trì thay đổi tư thế và vận động trong ngày. Vớ áp lực không thay thế cho thuốc, thủ thuật hoặc điều trị nguyên nhân khi có chỉ định.

Điều trị suy giãn tĩnh mạch chi dưới

Tùy mức độ bệnh, triệu chứng, vị trí tĩnh mạch tổn thương và kết quả thăm khám, bác sĩ có thể xây dựng kế hoạch điều trị phù hợp.

Các hướng tiếp cận có thể bao gồm:

• Điều chỉnh lối sống: tăng vận động, tránh ngồi hoặc đứng liên tục, kiểm soát cân nặng và hạn chế táo bón.

• Sử dụng vớ áp lực y khoa theo hướng dẫn.

• Dùng thuốc hỗ trợ triệu chứng trong trường hợp phù hợp, theo chỉ định bác sĩ.

• Can thiệp ít xâm lấn như tiêm xơ tĩnh mạch hoặc điều trị nội tĩnh mạch bằng năng lượng nhiệt/laser.

• Phẫu thuật trong một số trường hợp tĩnh mạch giãn lớn, bệnh tiến triển hoặc có biến chứng.

Không nên tự ý dùng thuốc, các sản phẩm “làm tan giãn tĩnh mạch” hoặc áp dụng các biện pháp nhiệt nóng kéo dài khi chưa được chẩn đoán. Bài viết nguồn cũng lưu ý việc ngâm chân nước quá nóng có thể làm tĩnh mạch giãn thêm và khiến cảm giác ứ trệ tại chân rõ hơn.

Khi nào cần đi khám sớm?

Bạn nên sắp xếp thăm khám tại Phòng khám Đa khoa M khi có cảm giác nặng chân, đau mỏi, phù cổ chân hoặc tĩnh mạch nổi kéo dài, tái diễn và ảnh hưởng đến sinh hoạt.

Cần đi khám sớm hoặc đến cơ sở y tế gần nhất nếu xuất hiện:

• Một bên chân sưng, đau, nóng hoặc đỏ đột ngột.

• Đau bắp chân tăng nhanh, đau khi đi lại hoặc đau khi chạm vào.

• Tĩnh mạch nổi đau, cứng hoặc có vùng da đỏ nóng dọc theo đường tĩnh mạch.

• Da cẳng chân sẫm màu, viêm da tái diễn, có vết thương hoặc loét khó lành.

• Khó thở, đau ngực, ho ra máu hoặc choáng váng kèm sưng đau chân – đây có thể là dấu hiệu cấp cứu cần được đánh giá ngay.

Phát hiện sớm và thay đổi thói quen vận động có thể giúp kiểm soát triệu chứng, hạn chế bệnh tiến triển và duy trì sự khỏe mạnh, nhẹ nhàng cho đôi chân.

Thông tin trong bài viết có tính chất tham khảo, không thay thế cho thăm khám, chẩn đoán và chỉ định điều trị trực tiếp từ bác sĩ.